‘Underground’ Noord – deel 1: het NDSM

“A better analogy now might posit Noord as Amsterdam’s Berlin: still poor in parts perhaps, but sexier all the time.” In juli vorig jaar werd Amsterdam Noord nog zo geportretteerd in niets minder dan The Wall Street Journal. Maar mogen we ons eigenlijk nog wel met trots het Berlijn van Amsterdam noemen? Een zoektocht naar underground Noord, met als vanzelfsprekende start: het NDSM terrein.

‘Vergane glorie’, zegt Maurits de Wolff, voormalig eigenaar van de inmiddels gesloten Bunker (Helling 3), over het NDSM terrein. Behalve zijn bunker kon op het terrein ook de Stubnitz zijn deuren sluiten en loodsruimtes als de ITW werden onderhevig aan strenge regels en hoge huurprijzen. Volgens de Wolff kunnen we gedag zeggen tegen de onafhankelijke kunstenaars scene en underground feestjes. “Het NDSM terrein wordt gewoon een tweede Westergasfabriekterrein”.

Ook directeur en oprichter van kunst en technologie festival Robodock, Maik ter Veer, ziet het bergafwaarts gaan met het gebied. Hij twijfelt of hij zijn evenement weer op het NDSM werf wil presenteren. Het terrein is al te gelikt en met de komst van MTV is de grond bovendien te duur geworden. Het NDSM is wat ter Veer noemt, net als veel andere culturele vrijplaatsen, onderhevig aan ‘commerciële verloedering’.

Eigenlijk is het een natuurlijk proces. Noord is overduidelijk bezig met een inhaalslag. Stadsdelen ontwikkelen zich van armoe naar underground, van underground naar ‘hip en happening’, waarmee het gebied al ten onder gaat aan zijn eigen succes. Zo ook het NDSM. De rauwe rafelrandjes worden er binnen de kortste keren afgeschaafd door projectontwikkelaars met commerciële belangen.

Valt er nog iets te redden? Marga Kroodsma, programmacoördinator van stichting NDSM werf maakt duidelijk dat we nooit meer terug kunnen naar het onontgonnen terrein van vroeger. De stichting staat voor de uitdaging om onafhankelijke kunstenaars en andere partijen op de werf te verenigen. Doel is een flinke vinger in de pap te krijgen bij het stadsdeel om het gebied naar eigen zeggen juist in de oorspronkelijke waarde te laten.

Het NDSM-terrein in Amsterdam-Noord krijgt een nieuw hotel. In 2013 verrijst op de voormalige scheepswerf een toren van acht verdiepingen en tachtig kamers.

Terwijl de crisis toesloeg en de bouwwereld het wat rustiger moest doen gingen zij naarstig op zoek naar bescherming. Cultureel erfgoed? Europees monument? Maar de leeuwen hebben  al toegeslagen. Met de komst van MTV, RedBull, Undercurrent,  (de verhuizing van het skatepark?) de komst van een 30 meter hoog hotel, een jachthaven, de HISWA en een Hema kantoor.

de HISWA, een impressie

HISWA in noord

Volgens Wolff had de Bunker kunnen uitgroeien tot een onafhankelijk muziekpodium, een klein Paradiso in Noord. Op dezelfde avond dat er op de NDSM Nieuwjaarsborrel een lovende speech  wordt gehouden over de samenwerking tussen kunst en politiek, zegt de Wolff in Cafe de Pont dat hij heeft besloten Amsterdam te verlaten. Zijn droom is vervlogen. Hij zoekt weer naar een nieuwe, èchte vrijplaats.

Laatste "underground" in noord? De Bunker - foto Erik Diekstra via Flickr

Reacties


8 Comments on this post

  1. In het geval van De Bunker zal het de gemeente denk ik niet te doen zijn geweest om het wegpesten van de onafhankelijke kunstenaarsscene en de underground feestjes, maar domweg omdat De Bunker zo enorm in verval is geraakt, dat het gevaar te groot is geworden dat de toko tijdens een van die underground feestjes in elkaar stort, met alle catastrofale gevolgen van dien.

    Wel ben ik het met De Wolff eens dat het inderdaad doodzonde is dat de rafelrandjes inmiddels wel van de NDSM zijn verdwenen. Dat ene gebouw tegenover het MTV-hoofdkantoor paste eerst op zich prima in het NDSM-decor, nu is het niet meer dan een bouwval. Maar daarentegen, zijn het niet juist de kunstenaars die zich als geen ander moeten realiseren dat niets voor eeuwig is? En dat alles vergankelijk is?

    De NDSM wordt dan nu langzamerhand wellicht een tweede Westergasfabriekterrein, maar laten we er dan op z’n minst voor zorgen dat de NDSM, nog meer dan de laatste jaren al het geval was, dé hotspot van Amsterdam-Noord wordt. Als die kwinkslag naar het nautische verleden dan ook nog aanwezig blijft als centrale thema, dan is dat een bonus.

    Een jachthaven zoals in dat plaatje van de HISWA zou op zich wel gaaf zijn, en daar heb je op zich ook wel de ruimte voor tussen het Hemagebouw en de NDSM-pier. En een grondige renovatie zou ervoor kunnen zorgen dat je in De Bunker alsnog dat muziekpodium krijgt.

    Verder komt er natuurlijk al een nieuwe horecagelegenheid bij genaamd Pllek (http://www.pllek.nl/home.html). Wat op zich wel een goede zaak is, want vaak is het bij zowel Café Noorderlicht als de IJkantine dermate stervensdruk dat een nieuwe tent in elk geval de druk enigszins van de ketel van de andere etablissementen af kan halen.

    Ik weet eerlijk gezegd niet wat ik van dat 30 meter hoge hotel moet denken. In hoeverre is daar vraag naar? Zit het Amstel Botel met regelmaat tjokvol, of wil de eigenaar van dit toekomstige hotel een overwegend ander publiek aantrekken dan wat zich nu doorgaans op de NDSM begeeft? Om het vertrek van de Stubnitz was en ben ik overigens niet zo rouwig, die verpestte alleen maar het mooie uitzicht.

    Als mensen als De Wolff overigens op zoek zijn naar nieuwe plekken waar de ‘commerciële verloedering’ nog niet heeft toegeslagen, zouden er dan in Amsterdam niet misschien mogelijkheden kunnen zijn bij het Stenen Hoofd? Of anders wellicht in de buurt van de Haparandadam, wat recht tegenover de NDSM zit, aan de andere kant van het IJ?

    Realist /
  2. Even tussendoor: ‘(de verhuizing van het skatepark?)’, is daar sprake van? Benieuwd, Thomas

    Thomas /
  3. Ik voel ten dele wel mee met de schrijver, ik ken de kwaliteit van de Bunker niet als feestruimte, ik ben maar burgerlijk en saai, maar de gemeente heeft ergens wel de plicht dat je als gewoon mens niet het slachtoffer wordt van een doorgeroeste hijskraan die je, o noodlot, op je kop krijgt als je de vrijbuitersplaats NDSM bezoekt.
    Overigens: je kan ook niet teveel aan vrijbuiters overlaten: kijk naar het Shell-lab, dat werd door een stel idioten gestript werd van koper, en als openbaar toilet gebruikt.
    Ik denk dat het stadsdeel er goed aan doet zo weinig als mogelijk aan het NDSM terrein te doen, niet te hoge prijzen vragen voor leuke evenementen (of dat nou robotblabla is of een rommelmarkt), en niet verwachten dat projectontwikkelaars Noord gaan redden. Dat zullen ze echt zelf moeten doen. Ga eens naar het Spreeuwenpark/Mosveld/plein en van der Pekstraat, en verbaas je over het eenzijdige winkelaanbod cq vage horeca (de goede niet te na gesproken). Als er een nieuwe winkel opengaat is het vaak donertent, groentezaak of bakker van allochtone afkomst. Op zich prima maar niet alleen maar. Een goede kiosk, een fietsenwinkel, een drogist, van mij part een Action of Lidl: daar zit de buurt op te wachten. Maar niet 20x het zelfde of horeca die al jaren bestaat maar waar geen mens binnenzit ‘savonds. Rara hoe kan dat?

    Herman /
  4. @ Herman; Als die horeca er daadwerkelijk al jarenlang bestaat, dan zal er ’s avonds toch zo eens in de zoveel tijd wel een mens binnen zitten, zou je zeggen. En het is daarnaast op zich ook niet verbazingwekkend dat er in de omgeving Spreeuwenpark/Mosveld/van der Pekstraat zo’n eenzijdig aanbod is van dönertenten en bakkers/slagers/groenteboeren van allochtone afkomst.

    Allereerst is het gros van de autochtone bevolking in deze buurten al weggevlucht van de misere van het verval, en die enkeling die dan is achtergebleven die er ten tweede zowaar iets van een tokootje of een winkel opent, is binnen no-time weer vertrokken na de zoveelse overval (helaas vaak gepleegd door iemand van allochtone afkomst, die natuurlijk niet z’n ‘eigen soort’ gaat duperen). Daar kunnen bijvoorbeeld zij van The Read Shop op de Hagedoornweg over meepraten.

    Realist /
  5. Beste Realist,
    Het vertrek van de Read Shop betreur ik zeker, de opvolger van kantoorboekhandel Blok. Ik heb inderdaad wel eens mogen lezen dat wonen in de van der Pek buurt geen genoegen is. Van de Vogelbuurt weet ik het niet, maar ik krijg de indruk dat het best ok is.
    Ik vermoed dat de horeca in genoemde straten alternatieve geldstromen hebben die niet veel met verkoop van pils en Coca Cola van doen hebben, maar meer met witwassen. Nogmaals: het is een vermoeden, maar rijd eens langs de diverse zaken op een avond, het is er erg stil. Zeker als er wel hele dikke gordijnen hangen of dat je niet eens fatsoenlijk naar binnen kunt kijken door geblindeerde ramen, dan voelt dat unheimisch. In plaats van dat de deelraad luchtkastelen bouwt op het Mosveld, wat weer niet door kan gaan, kunnen ze beter in bestaande buurten kijken wat er speelt, en daar de leefbaarheid vergroten. De deelraad is meer bezig met grootse plannen van projectontwikkelaars dan een buurt op orde houden.

    Herman /
  6. De Grote Leugen is dat broedplaatsen gebruikt worden om gebiedsontwikkeling in de klassieke zin te plegen. Dit betekent dat voor de autonomen en kunstenaars in het betreffende gebied uiteindelijk geen plaats meer zal zijn, wanneer de erfpachtuitgifte eenmaal op gang is gekomen. Die fase gaat nu ongeveer in op de NDSM, ware het niet dat het geld nu wat trager wordt rondgepompt in de economie dan ten tijde van het lanceren van het begrip broedplaatsen. Onder andere krakerscollectieven van weleer hadden eind vorige eeuw de Amsterdamse Gemeenteraad juist overtuigd van het feit dat vrijplaatsen iets positiefs toevoegen aan het maatschappelijk weefsel. Daaruit kwam weer voort culturele vrijplaats NDSM, de grootste broedplaats van Amsterdam (en Nederland). Alle brainstormsessies, nota’s en plannen van aanpakken er op na lezend kom ik nog steeds niet tot de conclusie dat het destijds bedoeld was als een tijdelijk iets. Maar dat blijkt het dus wel te zijn. En dat is de Grote Leugen.

    maurits de wolff /
  7. Maurits, die broedplaats waar jij het over hebt, is natuurlijk een heel smal pad. Ik gun een ieder een goedkope plek om de dingen te doen waar hij of zij behoefte aan heeft, of dat nou aan je auto sleutelen, een schilderij maken, een rommelmarkt houden of een voorstelling geven is, het maakt me dan niet uit. Maar ik moet helaas zeggen dat een broedplaats waar je alles maar op je beloop laat geen goed plan is, ik denk even aan het Shell-lab wat verkwanseld werd aan een stel idioten en profiteurs, de positieve uitzonderingen daargelaten. Zo’n broedplaats is wel leuk, maar het moet er veilig zijn, en je moet er op letten dan het niet een dumpplek wordt van een XTC lab of dat je de oude trouwe verroeste NDSM kraan op je kop krijgt. Zelfs zo’n broedplaats moet dus in de gaten gehouden worden, ook om op te letten of het recht van de sterkste er niet gaan gelden. Het zal linkssom rechtsom toch geld kosten. Waar ik wel bang voor ben, is wat jij ook beschrijft, dat het NDSM terrein het nieuwste speeltje van een club projectontwikkelaars wordt, en dat is altijd een slecht teken. Dan wordt er graag zo veel mogelijk geld verdiend en dan wordt er op die o zo leuke NDSM werf 20 flatgebouwen neergeplempt, met lak aan de historische waarde van die plek, vooruit, een kek anker naast een flatgebouw is dan nog wel plek voor.

    Herman /
  8. Jammer hoe dat altijd loopt. De creatievelingen en pioniers ontginnen een gebied dat niemand nog wilde gebruiken. Nu worden ze bijna weg gejaagd.
    Een duur festival kan heel Floradorp van beukende beats voorzien in de zomer. Maar underground feestjes en evenementjes bij NL worden door de politie gesmoord.

    NDSM lijkt wel steeds meer een soort speeltuin te worden voor mensen uit “de stad” . Zij komen leuk een dagje alternatief of cultureel doen. Dan weer terug naar huis in een buurt waar je zelfs geen vergunning meer kunt krijgen om een scheet boven de 90 decibel te laten.

    Esta Goossens /

Reacties zijn gesloten.

ilovenoord