Een monument voor ‘Het Galgenveld”; De eerste historische attractie van Amsterdam-Noord

Het Galgenveld. We kennen de historie ervan als Noorderling en /of import Noorderling vast en zeker. Voor de import onder ons die het nog even wil checken, zodat je straks in de kroeg een mooi verhaal hebt over waar je nu woont, klik even hier. Dat Galgenveld ligt ergens op Overhoeks, tussen Eye, de nieuwe A’DAM toren en A-Lab. Tijd voor een mooi monument opdat we deze eerste historische attractie van Amsterdam-Noord niet vergeten. En hoe gaat dat er uitzien?

Afgelopen vrijdagmiddag 3 juli proclameerde maandblad Ons Amsterdam aan de voet van de ‘Shelltoren’ (met de onthulling van een ‘voorlopig monument’) een actie voor een gedenkteken voor het stedelijk galgenveld dat hier dichtbij van 1360 tot 1795 te vinden was. En voor de ca.1000 wetsovertreders die hier hun laatste plek vonden.

image001

Even een tijdelijke plaatsbepaling …

Hier werden van 1360 tot 1795 op de Dam en later ook de Nieuwmarkt  terechtgestelden postuum te pronk gesteld, totdat zij waren ‘verteerd door de lucht en de vogelen des velds’. Dit als waarschuwing aan potentiele wetsovertreders: maar ook als extra straf: het ontzeggen van een echt graf gold als maximaal onterend.

De bekendste ‘bewoonster’ van het galgenveld is inmiddels het 18-jarige Deense (werkloze) dienstmeisje Elsje Christiaens, die op 3 mei 1664 werd terecht gesteld. Dat komt doordat Rembrandt haar in 1664 op het galgenveld tekende, historica Isa van Eeghen in 1969 in de gerechtelijke archieven ontdekte wie het getekende meisje was, en Geert Mak haar tragische verhaal verwerkte in zijn mega-bestseller Een kleine geschiedenis van Amsterdam.

 Elsje Christiaens Hanging on a Gibbet, by Rembrandt van Rijn, 1664 (Havemeyer Collection, Metropolitan Museum of Art, New York). - See more at: http://www.robswebstek.com/2012/03/elsje-christiaens-by-rembrandt.html#sthash.HFlYEfcq.dpuf

Elsje Christiaens Hangend op het Galgenveld in Amsterdam-Noord, Rembrandt van Rijn, 1664 (Havemeyer Collection, Metropolitan Museum of Art, New York).

Ons Amsterdam vindt die eeuwige vergetelheid echter ten onrechte, zeker omdat velen van hen door nood gedwongen tot hun daad kwamen, of omdat ze veroordeeld werden voor opstandigheid of homoseksualiteit: zaken die wij op zich niet meer al misdrijf zien. En voor de overigen geldt: we hoeven ze bepaald  niet te bewonderen, maar we hoeven evenmin te doen alsof ze nooit bestaan hebben. Sterker nog:  in het kade van onze immigratiegeschiedenis en criminaliteitsgeschiedenis zijn hun levensverhalen relevanter dan  ooit!

Sowieso illustreert het galgenveld de verandering van ons denken over recht, en is het een belangrijk onderdeel van de stadsgeschiedenis en zeker de historie van Noord.

Wil jij ook dat er een monument komt? Stuur een mailtje naar redactie@onsamsterdam.nl met de tekst ‘Ja, ook ik pleit voor een gedenkteken voor Elsje C. en al die anderen die eindigden op het Amsterdamse galgenveld’.
Graag o.v.v. Elsje

Het zomernummer van Ons Amsterdam is voor € 6,- te koop in o.a. de Stadsboekwinkel (Vijzelstraat), museumwinkel Amsterdam Museum (Kalverstraat), bekende boekwinkels als Athenaeum, Scheltema en Pantheon, alle Amsterdamse Bruna- en AKO-filialen en vele andere verkooppunten. Waaronder met name boekhandel Van der Plas op het Buikslotermeerplein en boekhandel Over het Water in de Van der Pekstraat.

Reacties


ilovenoord