Noordkronieken: Winters Binnen: Noord kijkt nergens meer van op

Bestaat er ergens anders in Nederland zoiets als Winters Binnen? Ik denk het niet. Twee Duitse herders zoeken de kerststal in een wasserette. Tien kinderen uit de Banne serveren de hele avond wereldgerechten uit, servet keurig over de arm, en staan dan opeens keihard samen Mag ik bij jou te zingen. De winnaar van de wisselbeker voor de mooist versierde kersttuin van Tuindorp-Oostzaan heeft de zijne zo buitenissig opgetuigd dat je niet durft te zeggen of dit surrealisme is of de allerdiepste ernst. Een jonge actrice vertelt aan een afgeladen huiskamer over haar oma en schiet vol, omdat haar oma tegenover haar zit. Een vrouw zingt thuis haar heimweeliedje uit Marokko, even later krijgt ze het terug in een prachtige theaterversie. Alleen bij Winters Binnen en nergens anders.

Het zegt iets over Noord dat dat hier kan, nu al zes jaar lang. Mensen stellen hun huiskamer open, kroegbazen hun kroeg, winkeliers hun winkel. Voor bezoekers die nieuwsgierig door de buurt wandelen, op zoek naar de volgende verrassing. De samenstellers, de producenten en natuurlijk de kunstenaars zelf werken zich scheel voor weinig. Vooral de makers van de Broed(theater/muziek/kleuren/mode)Straten etaleren hun werk op Winters Binnen: kunst die tegen een stootje bestand is, zoekt naar wat verschillende mensen gemeenschappelijk hebben, kunst met humor en een brok in de keel, met zoveel werkelijkheidsgehalte dat het even duurt voordat de fantasie ervan tot je doordringt.

Het zegt iets over die rare mix van gemoedelijk en onverschillig hier in Noord. Kunstenaar? Doe je ding. Vinden we het niet mooi, dan hoor je het wel. Maak je troep, geen probleem, zolang je het zelf maar opruimt. O, word ik ook verwacht ernaar te komen kijken? Dat zien we nog wel.

Dit was de eerste editie van Winters Binnen waarbij ik niets hoefde te doen dan kijken. In 2009 begonnen we ermee, Lode van Piggelen (toen Over het IJ), Floor Ziegler (toen Noorderparkkamer) en ik (toen Tolhuistuin). Sabine Pater en Marike Splint brachten het vorig jaar naar een nieuw niveau, door alles te programmeren rond de vraag wat een gemeenschap nu eigenlijk is. En dat is een spannende vraag, in de lappendeken van gemeenschapjes die Noord heet. Koosje Laan was erbij vanaf het begin, nu als vertrekkend zakelijk leider van de Broedstraten. Arthur Kneepkens van de Theaterstraat was dit jaar de samensteller, verantwoordelijk voor al die wonderbaarlijke momenten hierboven.

Dit jaar fietste ik op mijn gemak naar het Zonnehuis, de Modestraat, de Rietwijker, café Oud Noord, de Verhalenkamer, een huiskamer in de Van der Pekstraat en uiteindelijk naar de traditionele afzakborrel in eetcafé Mosveld. En dan heb ik nog lang niet alles gezien.

Gaandeweg ontdekte ik iets grappigs. Cultureel Noord is stilletjes de tweede fase ingegaan. (En dan heb ik het niet over de IJ-oever, dat verhaal kent iedereen.) Tijdens een nauwelijks winters weekend in december vinden er dik veertig voorstellingen plaats verspreid over vijf buurten. Soms zit er een handjevol mensen, meestal is het vol. Uniek voor Nederland, zeker weten. En tegelijk merk je er op straat weinig van. Staat Noord op zijn kop tijdens Winters Binnen? Nee, eigenlijk niet. Gebeuren er wondertjes achter onverwachte voordeuren? Zeker. Slaan er vonkjes over tussen mensen die elkaar anders nooit zouden tegenkomen? Absoluut. Blijft het festival het keurmerk van Noordse kunst trouw: hoogwaardig maar toegankelijk? Bijna altijd. Leer je door al die voorstellingen achter elkaar iets over gemeenschappen? Heel veel.

Dat is allemaal waar. En toch. Al fietsend door cultureel Noord (en cultureel, dat kan tijdens Winters Binnen dus bijna overal zijn), zoals ik dat al acht jaar doe, ontdek ik plotseling iets: de verrassing is eraf. De schoonheid is gewoon geworden. Noord kijkt er niet meer van op. Kunst is net zoiets geworden als de markt of de snackbar. Het is er. Je gaat er naartoe als je zin hebt. Je hoeft er de stad niet voor in. Het is er gewoon, bij jou om de hoek, ook middenin de winter.

Is dat slecht nieuws of goed nieuws? Slecht, als de belangstelling verflauwt omdat het nieuwtje er af is. Goed, als de makers begrijpen dat kunst in uithoeken van Noord op zichzelf niet meer genoeg is. Juist nu de kunst is ingeburgerd moet hij nog harder zijn best doen. Winters Binnen begrijpt dat. Daarom kijk ik nu alweer uit naar de volgende editie.

Reacties


ilovenoord