Noordkronieken: Noord was er eerder dan Amsterdam

Rond het jaar 1000 trokken de eerste pioniers het veenmoeras in dat nu Waterland heet. Hun boerengehucht noemden ze Poppendam. Intussen kwamen er beneden het IJ steeds meer vissers wonen. Hun nederzetting, Amsteleredamme, kreeg in 1275 vrijheid van tolrecht. Sindsdien heet dat het geboortejaar van Amsterdam. Maar toen bestond Noord dus allang…

Nu de halve wereld Noord ontdekt kruipt bij de mensen die er al wat langer wonen de trots op de lokale geschiedenis omhoog. Hier is die trots niet defensief of potsierlijk, maar gepast bescheiden. Neem Museum Amsterdam Noord. Dat zit gewoon in het oude badhuis van Vogeldorp. Keurig gerenoveerd door Stadsherstel, dat wel. De kleine ruitjes zijn intact, maar de badhokjes zijn weggehaald, zodat er ruimte ontstond voor de dertig tentoonstellingen die er sinds de opening in 2009 hebben plaatsgevonden.

Henk Ras (74), de oprichter, nam vlak voor Kerst afscheid. De geboren Amsterdammer, zoon van de portier en de caissière van bioscoop het Rozentheater, woonde sinds 1968 in Noord. Hij had er veertig jaar lang een praktijk als psychiater. ‘Pas nadat ik mezelf op mijn 65ste met pensioen had gestuurd rijpte het idee van een museum. Op een toeristenplattegrond stonden wel 40 musea in Amsterdam, maar niet in Noord.’

Als een ouderwetse striptekenaar een museumdirecteur zou schetsen, dan kreeg je vanzelf Henk Ras: een kleine bolronde man, klassiek gekleed, met een blik die opflakkert achter zijn brillenglazen wanneer hij zich al verheugt op zijn volgende grapje. Hij spreekt een aangenaam plechtig Nederlands, en hij weet wanneer het tijd is om te vertrekken. Nu hij is hertrouwd met een dame in Zuid woont hij bij haar, ‘in een bibliotheek met een tuin.’

Afscheid nemen van Noord valt hem zwaar, maar hij is trots op de tentoonstellingen die hij met de andere gedreven vrijwilligers heeft gemaakt, over de walvisvaart vanuit Noord, over kunst uit de huiskamers in Vogeldorp, over trouwen in Noord – waarbij geliefden zich ter plekke voor 1 dag in de echt mochten verbinden. En hij was het die noteerde, in ‘Een kleine geschiedenis van Amsterdam-Noord’, dat Noord er eerder was dan Amsterdam.

Bij zijn afscheid zei Henk Ras: ‘Kennis en inzicht vergaren kan alleen als het voorafgaande ook bekend wordt.’ Daarom blijft het de moeite waard om Museum Amsterdam Noord te bezoeken: nu staat er een tentoonstelling over de oude en nieuwe plannen voor bruggen over het IJ. Geschiedenis en toekomst ineen. Zoals het een echt museum betaamt.

Reacties


ilovenoord