De rode hemel

Op een mooie zomeravond nam ik de pont vanaf het IJplein. Na de nodige schermutselingen – mensen die vonden dat ze het recht hadden om er al op te lopen terwijl anderen er nog af moesten en vice versa – stonden we allemaal aan boord. Ik keek uit over het water. De zon ging onder aan de overkant, ergens ver achter de Transformatorweg. De hemel kleurde rood.

Zoals de hemel hier vroeger altijd rood gekleurd moet hebben, stel ik me voor, in Amsterdam Noord. Want dit was communistenland. Behalve misschien in Oost-Groningen woonden nergens zoveel CPN-stemmers op een kluitje. Nog altijd vertellen mensen hoe ze de moffen wegjoegen uit het Blauwe Zand. En hoe de Februaristaking hier aan de werf begon.

Zelf herinner ik me mijn voetbaltrainer uit Tuindorp Oostzaan, stratenmaker en communist. Of Harry van den Berg uit de Banne, toen van het wetenschappelijk bureau van de partij, nu actief voor een groen en cultureel Noord. En natuurlijk Ad Volkers, de nestor op het hoofdkwartier van de CPN en de Waarheid. Toen ik daar als nachtportier kwam werken vertelde hij me urenlang over de reis die hij met zijn Grietje had gemaakt naar het reëel bestaande socialisme van de Sovjet-Unie. Die reis was hem aangeboden door de partij, als dank voor jarenlange trouwe dienst. Ad was bestuurslid van de afdeling Tuindorp Buiksloot-Nieuwendam.

Jaarlijks worden er nog bloemen gelegd bij het Spanje-monument, u kent ze wel, die twee zwevende vrouwen van staal aan het Hagedoornplein, gemaakt door beeldhouwer Eddy Roos. Dan wordt herdacht dat ruim 700 Nederlanders deelnamen aan de strijd tegen het fascisme tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939), merendeels communisten, veel van hen uit Noord.

Jonge Noorderlingen dus, die afreisden naar een oorlog duizenden kilometers verderop, waar ze de taal niet verstonden en op een leger stuitten dat ze nooit konden verslaan. En toch gingen ze. Voor het ideaal van een rechtvaardige wereld met plaats voor iedereen.

Tachtig jaar later heeft het reëel bestaande socialisme van de Sovjet-Unie zichzelf allang gediskwalificeerd. Over de CPN zijn niet alleen de heldenverhalen blijven hangen, maar ook de intriges en paranoia achter de schermen. Veel mensen die ooit op de CPN stemden, stemmen nu op de PVV. Toen waren ze boos en dat zijn ze nog steeds.

En toch. Ik vind het nog altijd mooi, en ook een tikje weemoedig, als ik sporen vind van het communisme in Noord. Die twee zwevende vrouwen van staal. De gepensioneerde werfarbeiders, die nog steeds niet tegen onrecht kunnen. De sfeer van solidariteit met je buren in de tuindorpen. En de rode hemel boven het water, als we met zijn allen op de pont staan, humeurig, dicht op elkaar gepakt – en er toch weer net genoeg plaats blijkt te zijn voor iedereen.

6 juli 2016: kranslegging bij het Spanje Monument aan het Hagedoornplein, tachtig jaar na de Spaanse Burgeroorlog

Foto:

6 juli 2016: kranslegging bij het Spanje Monument aan het Hagedoornplein, tachtig jaar na de Spaanse Burgeroorlog

Reacties


ilovenoord