Theater Rampscenario: Over risico’s nemen en de illusie van veiligheid

Theatermaakster en actrice Gusta Geleijnse staat van 11 t/m 30 oktober met een nieuwe voorstelling in Pllek op het Amsterdamse NDSM-terrein: Rampscenario. Dit theaterstuk is onderdeel van de herdenking van de Waterlandse vloed, de watersnoodramp in 1916 die veel schade aanrichtte in Amsterdam-Noord.

Gusta, jij hebt Rampscenario zelf ontwikkeld, geschreven én je speelt de hoofdrol. Waar gaat het stuk over?

‘In het stuk doe ik onderzoek naar de risico’s in mijn leven. Ik woon zelf op een dijk, de Durgerdammerdijk, en naar aanleiding van de dijkbreuk in 1916 ben ik gaan nadenken over het gevaar van het water anno 2016. Het publiek kijkt naar iemand die vragen stelt bij de huidige dreigingen hier in Nederland en de impact daarvan.’

Rampscenario gaat over de grotere dreigingen die we als maatschappij ervaren en over de risico’s binnen het individuele leven?

‘Wat ik onderzocht heb, is hoe de veiligheidsindustrie zich in Nederland en het westen ontwikkelt en wat dat betekent voor mensen. Het dilemma wat ik hierin tegenkom, is dat ik allerlei angsten bij mezelf ontdek. Tegelijkertijd voel ik de behoefte aan vrijheid, zonder angst en belemmeringen. Daar ga ik mee aan de slag. De voorstelling richt zich op een risico dat ik wil nemen die avond, met mijn publiek als getuige. Ik vind het spannend, ik vind het eng, ik stel het uit. Maar door mijn onderzoek tijdens de voorstelling, verzamel ik moed. En uiteindelijk ga ik het wél doen. Dit alles speelt zich af tegen de achtergrond van een toekomstige watersnoodramp. Want we leven natuurlijk gewoon in een kuil in Nederland, vijf meter onder de zeespiegel. Dat is ook een heel reële dreiging. Alleen, daar maken we ons niet zo druk om.’

Het stuk gaat ook over aspecten van onze maatschappij die nu als dreiging worden ervaren, maar dat mogelijk helemaal niet zijn. Zijn we banger geworden?

‘Ik verbaas mij over de veiligheidsindustrie, het is een soort veiligheidscircus geworden. Het uiterlijk vertoon is inmiddels een wezenlijk onderdeel van het creëren van veiligheid, gewoon om onze angsten te bezweren. Het gaat er niet om of we veiliger zijn, als we ons maar veiliger voelen. Dat vind ik heel interessant.’

Dus je behandelt de fictionele veiligheid: ons gevoel van veiligheid dat niet per se overeenkomt met de daadwerkelijke veiligheid?

‘Ja. Ik vraag me om te beginnen af: wat is angst? Waar komt het uit voort? Maken we elkaar bang of is het de angst om de angst? Is het uiteindelijk de angst voor de dood? En vervolgens: wat doen we eraan? In onze maatschappij willen we zo veel mogelijk controleren en dát levert spanning op. Zo ben ik ook op de stelling van Hans Boutelier, hooglereaar aan de UvA, gekomen. In zijn boek De Veiligheidsutopie zegt hij: We willen maximale vrijheid en maximale veiligheid en dat gaat niet samen. Dat levert spannende dilemma’s op.’

Je zet onze behoefte aan maximale veiligheid af tegen onze wil om in alle vrijheid te leven?

‘Het is een heel menselijke behoefte om dingen te willen controleren en daar vervolgens weer uit te breken om vrij te zijn. Maar hoe ver ga je daar dan in? In het maken en het spelen van deze voorstelling zit dat dilemma verweven. Hoe vrij ben ik en hoe bang ben ik, als maker, als speler, als schrijver? Ik voel de behoefte om een risico te nemen in mijn leven, ga ik dat aan of blijft het bij fantaseren en het dan toch niet durven … Die afweging komt ook terug in het decor van Catherine Scholten en in de aanwezigheid van mimespeelster Judith Hazeleger. En natuurlijk is er een veiligheidsbeambte aanwezig die ervoor zorgt dat de veiligheidsmaatregelen in acht worden genomen.’

Hoe vaak spelen jullie bij Pllek?

‘Om te beginnen dertien keer. Op de vrijdagen is er na de voorstelling een deskundige rampenpsychologie van de UvA aanwezig, Harrie Vorst. Hij gaat iets vertellen over wat er gebeurt met mensen als ze een ramp meemaken. Naar aanleiding van zijn verhaal kunnen bezoekers meedoen aan een discussie over de voorstelling.’

En tot slot: heb je er zin in?

‘Jazeker! Ik vind het heel spannend, maar ook heel leuk. Gelukkig werk ik met goeie mensen. En het is ook een geweldige plek, Pllek. Een mooie loods met een prachtig uitzicht over het water.’

Rampscenario dus. Met Gusta Geleijnse, vanaf 11 oktober tot het einde van de maand in Pllek op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord.

Een vrouw wonend op een dijk, die vroeger dagelijks het lot tartte, leeft nu haar leven volgens de regels. Ze is op alles voorbereid, maar elke dag wordt ze banger. Ze droomt van roekeloosheid en het nemen van onverantwoorde risico’s. Vanavond neemt zij een rigoureus besluit. Ze heeft er over nagedacht, misschien teveel. Maar ze zal voor de ogen van haar publiek een risico nemen met als doel zichzelf te vinden. U kunt daar bij zijn. U kunt getuige zijn van een Rampscenario en ontdekken wat het inhoudt om een held of een lafaard te zijn.

Kaarten zijn te koop aan de kassa, maar nog veel beter is om ze te bestellen via

Dit is een uitsnede uit het radio-interview met Robert van Altena van radio OBA

Reacties


ilovenoord