Ode aan het Zonneplein

Noord geeft haar geheimen niet zomaar prijs. In welk ander stadsdeel blijft het mooiste plein een best-kept-secret?

Op het Zonneplein moet ik altijd denken aan films van Alex van Warmerdam. Jarenvijftig surrealisme. Abel die vliegen in volle vlucht wil doorknippen. Net als de films van Van Warmerdam, kun je het plein niet in een keer begrijpen. Er is gelaagdheid. Pleinen zijn normaal gesproken ontmoetingscentra waar je automatisch op uitkomt. Waarom is dit plein onvindbaar? Wie er voor het eerst naar op weg gaat, zal het bij toeval vinden – na alle straten op goed geluk een keertje te zijn ingelopen. Dan sta je er opeens: het meest bewegingloze plein van Amsterdam.

Een oorverdovend geruisloos plein als een paradox. Net als het Zonnehuis zelf. Is het een theater of een kerk? Er treedt doorgaans een artiest op die meestal vrij onbekend is. Behalve soms, als er een wereldberoemde naam op het affiche staat. K’s Choice. Jan Akkerman. Of gewoon onze eigen Douwe Bob. Die afwisseling van onbekend en beroemd hebben niet veel theaters.

Er zat in de jaren twintig een pedagogische gedachte achter Tuindorp-Oostzaan. Veel groen, tuintjes. Sportvelden, culturele verenigingen – ter opvoeding. Eén ding, de kroeg, werd weggelaten. Compleet uit het stedenbouwkundig systeem gefilterd. Dat werkte in de jaren dertig en veertig best aardig. Het Zonnehuis voorzag in een behoefte. Peter Faber werd er toneelspeler. Maar na de jaren zestig werd het Zonneplein geleidelijk een naargeestige boel. Later, in de jaren tachtig zag ik er de damesgroep Centerfold optreden met Gordon in het voorprogramma als George Michael. We kenden nog niet het woord camp. Daarna kwamen de boksgala’s. Taxicentrale Amsterdam. Van Warmerdam werd Tarantino.

Misschien, denk ik, is dit wel het mooiste plein van Amsterdam. Wat is het geheim? Of moet ik zeggen: haar geheim? De afgelopen maanden heb ik er over nagedacht en nu weet ik het. Het plein is vrouwelijk. Jacoba Mulder heette de architect. Het ontvouwt moederlijk haar armen, klaar je te ontvangen. Nergens een fallussymbool zoals op pleinen van mannelijke architecten – denk aan Beursplein, Mercatorplein de Spaarndammerbuurt. Mannelijke architecten bouwen torens, meestal hoekig. Niets daarvan op het Zonneplein met zijn welvende bogen en galerij waar je in kunt schuilen. Horizontale symmetrie. Maar die vrouwelijke bescheidenheid is ook de valkuil. Een plein zo mooi, mag zich best opdoffen en wat geluid maken. Je kunt een kwartier in de omliggende straten lopen zonder het Zonneplein te vinden. Geparkeerde auto’s en bestelbussen prominent aanwezig. Waar blijft die wekelijkse markt?

zonneplein-afb-spiegelruit

Het goede nieuws: sinds kort is er reuring op het plein! Er kwamen al steeds meer leuke initiatieven: Fijn Zonneplein, Cultuurhuis Noord, Theaterproducent Opus One en Jan Douwe Kroeske met zijn 2 meter sessies. De Amsterdam Village Market die in oktober op het plein stond, wordt een blijvertje.

En last but not least: Roos en René die het plein met Lokaal Spaanders trakteerden op de lang gewenste ‘koffiekroeg’. Even later openden ze ook een boekenshop in hun Lokaal en werkcafé Studio Spaanders. Nu is het plein intiemer dan ooit. Niet in de laatste plaats door het restaurant dat vooralsnog twee dagen per week open is. Elke vrijdag en zaterdag is er in Studio Spaanders een speciaal driegangenmenu van 28 euro dat richting haute-cuisine zweemt (wel graag reserveren). Er is trouwens ook een daghap. Na het diner kun je deze maand de voorstelling Kerst in de Jordaan bezoeken.

Want leuk hoor, zo’n stilstaand beeld ala Van Warmerdam. Maar met een fijne eetkroeg erbij is de film net even beter.

Rond kerst en oud&nieuw heeft het restaurant afwijkende data. Menu-diner reserveren: 06-17834505

Reacties


ilovenoord